Nevojat për gjumë ndryshojnë gjatë gjithë jetës: hormonet, melatonina dhe ritmet cirkadiane ndikojnë se sa gjumë është ideal në çdo fazë të jetës.
Gjumi është jetik
– shumica e njerëzve e dinë këtë. Rekomandimi i përgjithshëm për të gjitha
moshat e të rriturve është shtatë deri në nëntë orë. Por në varësi të moshës
suaj, nevoja juaj për gjumë ndryshon shumë pasi trupi dhe truri ndryshojnë me
kalimin e viteve. Grupmoshat e ndryshme sjellin secila me vete kërkesa
specifike për rikuperimin gjatë natës. Ekspertët e gjumit theksojnë se gjumi i mjaftueshëm në një moshë
të re është vendimtar për zhvillimin e funksioneve njohëse dhe rregullimin
emocional.
Të rinjtë nga 18 deri në 25 vjeç: Prodhim i fortë i melatoninës dhe fjetja vonë
Në moshën e
rritur, shumica e funksioneve të trupit mbeten të qëndrueshme, por faktorët e
jashtëm si puna ose familja mund të ndikojnë në modelet e gjumit. Ekspertët e
gjumit ende rekomandojnë shtatë deri në nëntë orë gjumë për këtë grupmoshë pasi
është i rëndësishëm për shëndetin dhe performancën e përgjithshme. Sipas Dr. Hana Patel, një studiuese e gjumit, prodhimi i
fortë i melatoninës i ndihmon të rinjtë të flenë më shpejt dhe të qëndrojnë në
gjumë më mirë. Megjithatë, ata priren të shkojnë në shtrat më vonë dhe të flenë
më gjatë në mëngjes.
Të rriturit midis 26 dhe 44: Ritëm i qëndrueshëm i gjumit, por më pak melatonin
Në grupmoshën
midis 26 dhe 44 vjeç, ritmi gjumë-zgjim zakonisht mbetet i qëndrueshëm sepse
zhvillimi biologjik është i plotë. Theresa Schnorbach, psikologe, shpjegon në
një intervistë për “Independent” se ritmi cirkadian (ora biologjike) mbetet
konstant në këtë moshë. Prodhimi i melatoninës zvogëlohet pak, gjë që mund të
çojë në çrregullime të gjumit. Megjithatë, zakonet e rregullta të gjumit janë
ende thelbësore për mirëqenien fizike dhe mendore, veçanërisht gjatë fazave
stresuese të jetës profesionale dhe familjare. Kohëzgjatja e rekomanduar e
gjumit për këtë grupmoshë është gjithashtu shtatë deri në nëntë orë.
Njerëzit midis 45 dhe 59: Ndryshimet në nevojën e gjumit për shkak të hormoneve
Në moshën e mesme
të rritur, nevojat për gjumë ndryshojnë përsëri. Shumë njerëz raportojnë se
lodhen më shpejt dhe shpesh kanë nevojë për pak më shumë gjumë për t'u ndjerë
plotësisht të freskët. Luhatjet hormonale – veçanërisht gjatë menopauzës –
luajnë një rol të rëndësishëm këtu. Gratë shpesh raportojnë probleme me gjumin,
si afshe të nxehta gjatë natës dhe pagjumësi. Theresa Schnorbach shpjegon se
kjo grupmoshë duhet t'i kushtojë më shumë vëmendje gjumit të mjaftueshëm, pasi
rikuperimi dhe rigjenerimi fizik mund të kërkojnë më shumë kohë. Për këtë
grupmoshë rekomandohet pak më shumë se shtatë deri në nëntë orë gjumë për të
plotësuar nevojat e trupit.
Nga 60 vjeç: Gjumi i rregullt promovon mirëqenien
Për njerëzit mbi
60 vjeç, gjumi bëhet edhe më i rëndësishëm, veçanërisht për performancën
njohëse (kognitive) dhe sistemin imunitar. Ndërsa rritemi, ritmi ynë i gjumit
shpesh zhvendoset përpara, kështu që shumë të moshuar shkojnë në shtrat më
herët dhe zgjohen herët. “Nivelet e melatoninës vazhdojnë të bien”, shpjegon
Iordache, gjë që mund ta bëjë më të vështirë të biesh në gjumë. Çrregullimet e
gjumit si apnea e gjumit dhe pagjumësia janë gjithashtu më të zakonshme në këtë
grupmoshë. Për njerëzit e moshuar, rekomandimi i gjumit mbetet shtatë deri në
tetë orë për të nxitur rikuperimin. Megjithatë, një ritëm i rregullt
gjumë-zgjim ndihmon në stabilizimin e orës së brendshme.
Drita e ditës dhe
relaksimi promovojnë gjumë të shëndetshëm
Përveç
kohëzgjatjes së gjumit, drita e ditës luan gjithashtu një rol të madh në
cilësinë e gjumit. “Rrezet natyrore të diellit ndihmojnë në prodhimin e
serotoninës, e cila më vonë shndërrohet në melatoninë”, shpjegon Schnorbach.
Orari i rregullt i gjumit dhe ngritjes, si dhe ushtrimet relaksuese në mbrëmje,
si leximi ose shkrimi, gjithashtu promovojnë cilësinë e gjumit dhe ndihmojnë në
uljen e stresit.
Comments